Regeringsdeelname GroenLinks realistisch
Arnoud Boer schrijft op zijn weblog dat ik te optimistisch ben als ik zeg dat GroenLinks klaar is om te regeren. Hij betwijfelt of wij voldoende geschikte personen hebben om een kabinet mee te vullen en vraagt zich af of onze achterban bereid is om moeilijke compromissen te accepteren. Ook betwijfelt hij of andere partijen, zoals het CDA, wel met ons willen regeren.
Normaal probeer ik mijn blogposts (redelijk) kort te houden. Maar ik vind de onderbouwing van mijn stelling dat GroenLinks meer dan ooit klaar is voor regeringsdeelname dermate belangrijk, dat ik hieronder een uitgebreide argumentatie geef.
Vraag 1: Hebben wij voldoende geschikte personen om een kabinet mee te vullen?
Op het weblog van Arnoud schreef ik al: “Hebben we wel voldoende capabele bestuurders? Natuurlijk. Onze politici worden steevast als kwalitatief hoogwaardig beoordeeld door vriend en vijand. We hebben ook een indrukwekkende pool aan voormalige politici, die voor een ministerspost wellicht terug de politiek in zouden gaan. Daarnaast zitten er genoeg capabele GroenLinksers in de wetenschap, NGO’s, de vakbonden, het progressieve bedrijsleven en ga zo maar door. Daar kunnen we een prachtige ministersploeg uit samen stellen. Het wordt zelfs nog lastig om te kiezen uit al die goede mensen 
”
In reactie daarop wil Arnoud graag namen en rugnummers, maar ik vind het eerlijk gezegd niet zo relevant om daar nu over te speculeren. Moet ik hier ook alvast een voorstel doen voor nieuwe Kamerleden? Als ik geen namen noem, zijn we dan niet klaar om mee te doen aan de Kamerverkiezingen?
Een potentiële minister of staatssecretaris moet over politieke en bestuurlijke kwaliteiten beschikken, moet goed onderlegd zijn op zijn of haar beleidsterrein en moet goed met de media om kunnen gaan. Blijkbaar twijfelt Arnoud eraan dat wij voldoende mensen binnen de partij hebben die aan deze kwaliteiten voldoen. Ik niet.
Het partijbestuur moet de komende tijd met alle mogelijke kandidaten gaan praten om te kijken wie van hen wil, zodat we tijdens eventuele formatiebesprekingen de juiste persoon voor de juiste post naar voren kunnen schuiven. Henk Nijhof vertelde op het DWARS-kamp dat het partijbestuur daar ook mee bezig is.
Ik zal niet ontkennen dat er nog geen exact draaiboek voor regeringsdeelname klaar ligt. Maar zou dat bij D66 wel zo zijn of bij de PvdA? En als het antwoord op die vraag ’Nee’ luidt, zijn die partijen dan niet klaar voor regeringsdeelname?
Vraag 2: Is onze achterban klaar om moeilijke compromissen te accepteren?
Ik denk het wel. Lokaal nemen we al veel langer onze bestuurlijke verantwoordelijkheid. Volgens Arnoud zegt dat weinig omdat “op landelijk niveau meer gevoelige onderwerpen liggen die op principes van partijen ingaan”. Ook op lokaal niveau zijn er voor GroenLinks zat principiële punten zoals preventief fouilleren, cameratoezicht, aantasting van natuur, luchtkwaliteit en ga zo maar door.
Toch weten we lokaal succesvol aan coalities mee te doen. Soms door pijnlijke compromissen te sluiten en soms door af te spreken dat principiële onderwerpen zogenaamde vrije kwesties zijn, waar de coalitiepartijen hun eigen standpunt over in mogen nemen. Maar zelfs als we moeilijke compromissen moeten sluiten dan accepteren onze leden en kiezers dat omdat er genoeg positieve dingen tegenover staan.
Straks na de verkiezingen moeten we als we de kans krijgen gaan onderhandelen. Het akkoord wat we bereiken moet aan het partijcongres worden voorgelegd. De leden beslissen uiteindelijk of ze datgene wat onze onderhandelaars hebben ingeleverd vinden opwegen tegen datgene wat ze hebben binnen gesleept.
Natuurlijk hangt het ervan af hoe goed we onderhandelen, maar als we het verschil weten te maken, dan denk ik dat onze leden de compromissen zullen accepteren. Te meer daar het partijcongres zich eind vorig jaar bij het vaststellen van ons nieuwe programma van uitgangspunten heeft uitgesproken voor regeringsdeelname.
Vraag 3: Zijn andere partijen, zoals het CDA, klaar om met ons te regeren?
De vraag of andere partijen er klaar voor zijn is natuurlijk iets anders dan mijn stelling dat wij er klaar voor zijn. Toch wil ik op verzoek van Arnoud best ingaan op de politieke context. Als we naar de peilingen van de afgelopen tijd kijken dan zijn er drie logische coalities mogelijk:
1. CDA/PVV/VVD
2. CDA/PvdA/D’66/VVD
3. CDA/PvdA/D’66/GL
Ik doe de volgende aannames om tot deze coalities te komen:
-D’66 wil niet met de PVV regeren.
-Als het CDA niet met de PVV in zee gaat, dan kunnen ze niet om D’66 heen. D’66 is na de PVV de grote winnaar.
-D’66 wil niet met én het CDA én de CU in een kabinet zitten.
Ik acht optie 3 heel goed mogelijk. Het blijft speculeren en koffie dik kijken, maar als je ervan uit gaat dat het CDA niet met Wilders in zee wil en dat D’66 en PvdA allebei liever met ons in een kabinet zitten dan met CDA en VVD samen, dan kom je bij optie 3 uit.
Tot slot
Zo lang we nog niet op nationaal niveau geregeerd hebben, kan ik geen keiharde bewijzen leveren dat we het kunnen. Toch heb ik wel sterk het gevoel dat we het kunnen. In de tijd dat ik actief ben binnen GroenLinks heb ik de partij volwassener zien worden. Dat zie je onder andere aan de professionalisering van het politieke personeelsbeleid en de partijorganisatie. Daar zijn we nog lang niet klaar mee, maar er zijn wel belangrijke stappen gezet.
Ik praat regelmatig met mensen van andere partijen, zoals het CDA en de PvdA. Die zijn meestal erg positief over onze kwaliteitsoppositie, ons constructief meedenken. Wij roepen niet altijd ‘Nee’, zoals de SP en de PVV, maar wij zijn pragmatisch idealistisch. Wij willen vooruit en proberen binnen de politieke realiteit zoveel mogelijk onze idealen in de praktijk te brengen. Dat maakt dat ze ons vaak ook wel zien als een potentiële regeringspartner.
We moeten voor de Kamerverkiezingen in 2011 echt nog wel wat puntjes op de i zetten, dat ben ik met Arnoud eens, maar koudwatervrees is nergens voor nodig. Zoals Sebastian Dinjens al schreef: “The proof of the pudding is in the eating.”
Mooi stuk, analyseert t van veel kanten.
Overigens denk ik ook dat we ons niet teveel illusies moeten maken: een coalitie CDA/VVD/PVV is verreweg het meest waarschijnlijk gegeven de huidige krachtverhoudingen, en de vechtsfeer die er in het kabinet heerst. Laten we ons niet rijk rekenen.
Daarnaast: zelf àls we kunnen deelnemen, hoeveel kandidaten zullen we dan leveren? Een minister van Milieu, nog een andere minister (Landbouw?) en een Stas (Europa?). Maar dan is de GroenLinkse koek ook wel ongeveer op. En drie mensen moeten we toch wel érgens vandaan kunnen halen!?
Niels:
Bedankt Sebastian. We moeten onszelf zeker niet op voorhand rijk rekenen, maar ik denk dat de kans op regeringsdeelname voor GroenLinks wel reeël is. Het CDA zal echt niet staan te springen om met de PVV te regeren. Vanwege inhoudelijke redenen niet, maar ook niet uit angst voor een LPFachtig debacle.
Daarbij moet ik wel opmerken dat Wilders de boel intern slim regisseert, slimmer dan de LPF dat destijds deed. Maar hij gaat bij de gemeenteraadsverkiezingen maar in twee gemeenten meedoen, omdat hij onvoldoende geschikte mensen heeft kunnen vinden voor meer gemeenten. Zal hij dan straks met zijn jonge partij wel voldoende geschikte mensen kunnen vinden voor én een grote Kamerfractie én een ministersploeg? Ik waag dat te betwijfelen.
Daarnaast is het überhaupt de vraag of Wilders zelf wel wil regeren. Hij heeft zijn populariteit juist te danken aan zijn boude, extreme standpunten. Die zal hij niet meer in kunnen nemen zodra zijn partij meeregeert.
Als de PVV niet gaat regeren dan blijven optie 2 en 3 over. Er is een reële kans dat D’66 en de PvdA liever met ons dan met CDA en VVD samen in een kabinet zitten. De PvdA moet haar sociale gezicht laten zien en D’66 heeft haar laatste regeringsavontuur met CDA en VVD nog goed op het netvlies staan. We weten allemaal hoe dat is afgelopen. Maar nogmaals, het blijft allemaal koffie dik kijken.
Ik ben het met je eens wat betreft de hoeveelheid bewindslieden die wij in een eventueel kabinet mogen leveren. Ik schat dat het om twee ministers en twee staatssecretarissen zal gaan. Dat maakt een nauwkeurige procedure om potentiële bewindslieden te vinden niet minder belangrijk, maar het maakt wel dat ik ervan overtuigd ben dat wij daar meer dan genoeg geschikte mensen voor hebben.
Groet,
Niels
Hoi Niels,
Interessant en goed geschreven stukje! Graag wil ik even op één punt dat je aanstipt ingaan: de mogelijke coalities na de komende verkiezingen. Je stelt een aantal coalties voor die ik niet zo snel zie gebeuren:
1. CDA/PVV/VVD
Hierbij is het CDA de meest linkse partij. Als ik een CDA-adviseur zou zijn, zou ik me hier tegen verzetten. Je moet dan namelijk op de rechterflank gaan concurreren, terwijl op links de oppositie makkelijk schieten heeft. Zo’n voorbeeld zie je bij de PvdA die compleet aan gort geschoten is: die partij kan immers niet verder naar links opschuiven vanwege de coalitieakkoorden. Als middelste partij in een coalitie van drie heb je het goed geregeld.
2. CDA/PvdA/D’66/VVD
Dit is een heel haalbare coalitie, maar de vraag is of D66 en de VVD wel samen willen, en of de PvdA na de komende verkiezingen nog zin heeft in regeringsdeelname.
3. CDA/PvdA/D’66/GL
Een prachtige coalitie, maar ook hier is het CDA wel erg onbeschut tegen rechtspopulistische partijen die de partijen als te links typeren. Dat, terwijl het CDA juist heel duidelijk de nadruk legt op rechts en daarmee (waarschijnlijk) ook naar rechts is opgeschoven.
Al met al zal het voor links heel erg lastig worden om een goede coalitie met het CDA aan te gaan…
Groet!
Harmen
Hoi Harmen,
Bedankt voor je reactie. Ik ben het met je eens dat je bij elk van de drie opties je vraagtekens kunt plaatsen, maar op basis van recente peilingen lijken dit me toch de meest logische coalities. Alle andere mogelijkheden om aan een meerderheid te komen zijn volgens mij stukken onlogischer. Of heb ik nog een logische coalitie over het hoofd gezien?
Groet,
Niels