De Partij voor de Dieren is een anti-campagne tegen GroenLinks gestart. In debatten en e-mails proberen ze bewust verwarring te zaaien over onze standpunten. Dat vind ik jammer. Ik zie de Partij voor de Dieren namelijk als bondgenoot in de strijd voor dieren. Liever zou ik onze gezamenlijke energie dan ook steken in het beschermen van de rechten van dieren. De partijen die een betere bescherming van dieren tegenhouden zijn het CDA en de VVD. Dat zijn onze tegenstanders in het dierendebat.

Zoals de meeste politieke partijen, heeft GroenLinks haar verkiezingsprogramma door laten rekenen. Door het Centraal Planbureau op onder andere sociale en economische effecten en door het Planbureau voor de Leefomgeving op milieueffecten. De Partij voor de Dieren heeft ervoor gekozen om haar programma niet door te laten rekenen.

Onze resultaten liegen er niet om. Wij scoren het beste op milieu en groene landbouw. Van alle partijen investeren wij het meest in biologische landbouw. GroenLinks schaft de bio-industrie af en maakt werk van groene en diervriendelijke landbouw. Vlees wordt duurder, vleesvervangers en biologisch voedsel worden goedkoper.

Toch beweerde Esther Ouwehand eergisteren in een debat dat ik met haar had op de HAS in Den Bosch, dat wij zouden kiezen voor de intensieve veehouderij. Haar argument daarbij was dat GroenLinks luchtwassers verplicht stelt voor intensieve veestallen. Luchtwassers zorgen ervoor dat veestallen minder schadelijke stoffen uitstoten. Dat is belangrijk voor milieu en volksgezondheid.

Zelf ben ik vegetariër, ik ben een idealist, maar ik ben ook een realist. GroenLinks schaft de bio-industrie af. Hoe eerder, hoe liever. Maar zolang dat nog niet gerealiseerd is, grijpen we elke kans aan om een stap in de richting van groene en diervriendelijke landbouw te zetten. De Partij voor de Dieren kiest voor een soort alles of niets strategie. Zolang de bio-industrie nog bestaat, mag die sector blijkbaar zoveel troep uitstoten als ze wil.

Een ander verschil is dat GroenLinks de boeren als bondgenoot ziet. Ik spreek vaak veehouders. Zowel biologische als gangbare. Ik zie met lede ogen aan wat er in de bio-industrie gebeurt, maar ik weet dat dit in veel gevallen ook geldt voor de boeren zelf. Zij zijn in een race to the bottom terechtgekomen, waarin schaalvergroting het enige licht in de duisternis lijkt. Niets is minder waar. Ongebreidelde schaalvergroting is een doodlopende weg.

Het is zaak om de handen ineen te slaan met boeren die vooruit willen. Dat zijn er gelukkig ontzettend veel. Hen moeten we helpen. Door te zorgen voor een eerlijke prijs voor landbouwproducten, door boeren te betalen voor natuur- en waterbeheer en door ze te helpen om te schakelen naar duurzame landbouw. Dat is de weg vooruit. 

De Partij voor de Dieren ziet dat anders. Zij zien de boeren vooral als tegenstanders. Esther Ouwehand zei in het debat op de HAS dat we strenge normen moeten stellen. Boeren die daar niet aan kunnen voldoen, die moeten volgens haar maar stoppen. Ik ben ook voor strenge normen, maar je moet boeren ook helpen om daaraan te kunnen voldoen. Wat hebben de varkens eraan als onze boeren over de kop gaan? Dan worden er gewoon extra megastallen in andere landen gebouwd. De voedselmarkt houdt niet op bij onze landsgrenzen. Dierenrechten trouwens ook niet.  

Nog een aantal wapenfeiten om te onderbouwen dat wij niet alleen in campagnetijd over natuur en dierenwelzijn spreken:

-Natuurmonumenten analyseerde het stemgedrag van partijen op natuur en landschap. GroenLinks scoort daarbij het beste.

-GroenLinks diende in de Tweede Kamer een voorstel in om Megastallen te verbieden.

-In de Kamer kregen we de handen op elkaar voor de aanpak van illegale dierenhandel op internet.

-GroenLinks kreeg in het Europees Parlement de handen op elkaar voor een verbod op honden- en kattenbont.

-In het Europarlement kregen we ook steun voor plannen om de landbouw groener en diervriendelijker te maken.  

Tot zover deze blogpost. Ik hoop van harte dat de Partij voor de Dieren en GroenLinks snel weer samen op kunnen trekken voor de dieren. Als we echt willen dat dieren het beter krijgen, dan moeten we op zoek naar bondgenoten, niet naar spijkers op laag water.

Onderstaand interview verscheen vandaag in de PZC en op de website van onder meer BN/DeStem. De auteur van het artikel is: Jeffrey Kutterink.

Zeeland is de thuishaven voor Niels van den Berge. De nummer 12 op de kandidatenlijst voor GroenLinks woont dan wel in Den Haag, maar hij reist elk weekend naar Tholen.

Het is ook de plek waar zijn zeilboot ligt. “Ik vaar graag over de Oosterschelde.”

De boerenzoon was een jaar of drie oud toen hij naar Zeeland verhuisde. Van den Berge kwam op de middelbare school in Bergen op Zoom voor het eerst met politiek in aanraking. “Thuis lazen we de PZC en de Volkskrant en discussieerden er aan tafel over. Mijn mentor adviseerde me mee te doen met het nationaal jeugddebat. Al snel kwam ik er achter dat GroenLinks het best bij me past.”

Hij studeerde aan de Wageningen Universiteit, was twee jaar woordvoerder van jongerenorganisatie Dwars, beleidsmedewerker en later kandidaat voor het Europees Parlement. Nu is hij beleidsmedewerker in de Tweede Kamer en voert een stevige campagne. Zo reed hij vorige week nog met een trekker door het land. “Deze verkiezingen gaan over de toekomst.”

Mocht Van den Berge in de Tweede Kamer komen, dan wil hij zich inspannen voor de landbouw. “Het is belangrijk dat we een gezonde landbouwsector behouden. Maar er moet wel het één en ander veranderen. De intensieve veehouderij is een enorme aanslag op het klimaat. Dieren hebben het daar verschrikkelijk. Dat moet duurzamer. Extensieve veehouderij moet - waar het kan - worden gecombineerd met nevenactiviteiten. Ik denk aan zorgboerderijen of boeren die stallen bedekken met zonnepanelen voor elektriciteitsproductie.”

De landbouw staat er niet goed voor, vindt Van den Berge. “De sector wordt gedomineerd door meer intensievere en vervuilende landbouw. Boeren worden vaak door de markt gedwongen om mee te doen aan verdere schaalvergroting. Wij willen dat boeren meer marktmacht en meer geld voor hun producten krijgen. In de tussenhandel blijft veel geld hangen.”

De vele miljarden aan Europese landbouwsubsidies moeten voortaan duurzaam worden ingezet, vindt Van den Berge. “Met de miljarden aan subsidies moeten boeren worden betaald voor prestaties op het gebied van milieu, dierenwelzijn en natuurbeheer. Goed boeren loont.”

Volgens Van den Berge zijn er verschillende manieren om goed te boeren. “Het ene bedrijf schakelt volledig over op biologisch, het andere doet wel aan gangbare veehouderij, maar vervangt het asbestdak op een stal door zonnepanelen. Direct overschakelen op biologisch zou mooi zijn, maar is niet makkelijk. Ik was onlangs in het noorden bij akkerbouwers die de maaiseizoenen van hun gewassen hebben aangepast op de broedseizoenen van vogels. Ze gaan later maaien waardoor weidevogels - zoals de grutto en leeuwerik - de kans krijgen om kleintjes mee het veld uit te nemen. Goed boeren kan dus.”

Vandaag was alweer de laatste dag van mijn tractortoer. Helaas, want ik heb er met volle teugen van genoten. Ik ben de boeren die ik heb bezocht erg dankbaar voor hun gastvrijheid. Ik heb veel ideeën opgedaan. Ik hoop op 9 juni gekozen te worden, zodat ik me als GroenLinks Tweede Kamerlid voor de toekomst van boeren in kan gaan zetten.

Ik sloot mijn toer vandaag in het bijzijn van familie, kennissen en lokale pers af op de Markt in Tholen. Voor het zover was ben ik vanochtend eerst nog naar boerderij Ter Linde in Oostkapelle gegaan. Ter Linde maakt deel uit van Loverendale. Al sinds 1926 wordt er biologische landbouw bedreven op de boerderijen van Loverendale. Een landbouwbedrijf met een zeer rijke historie dus. Een mooie boerderij om mijn toer mee af te sluiten.

De afgelopen dagen heb ik veel boeren van de toekomst gezien. Boeren die nu al op hun eigen manier werk maken van de landbouw van de toekomst. Zij verdienen alle steun van de politiek. Nu krijgen ze die vaak nog niet. Sterker nog, ze worden in veel gevallen zelfs tegengewerkt. Dat gebeurt natuurlijk niet bewust, maar is het gevolg van slecht landbouwbeleid.

Het is zaak om de landbouw de komende jaren te vergroenen. Alleen dan hebben boeren toekomst in Nederland. Dat vraagt om een aantal belangrijke veranderingen. Hieronder de belangrijkste op een rijtje.

-Boeren moeten een eerlijke prijs voor hun producten krijgen. Nu is dat vaak niet het geval.

-Boeren moeten betaald worden voor natuur- en landschapsbeheer en voor hun prestaties op het gebied van milieu en dierenwelzijn.

-Boeren die landbouw combineren met zorgtaken, duurzame energieproductie of andere economische activiteiten, moeten daarin gesteund worden.

-Er moet extra geld vrij gemaakt worden voor omschakelsubsidies. Boeren die van gangbare landbouw naar duurzamere vormen van landbouw over willen schakelen, dienen daarin gesteund te worden door de politiek.

-De consumptie van biologisch voedsel dient gestimuleerd te worden. Te beginnen met een vrijstelling van de BTW op biologisch voedsel.

Ik wil via deze weg graag iedereen bedanken die me heeft geholpen bij het organiseren van deze toer. Bedankt ook voor alle leuke reacties. Het was erg gaaf om te zien hoe velen van jullie mijn tractortoer via internet hebben gevolgd. Er komt nog een vervolg. Op 4 juni ga ik nog een dag in Drenthe op bezoek bij boeren van de toekomst. Ook dat zal ik weer per tractor doen. Ik houd jullie op de hoogte.

Toen ik gisterenochtend met de tractor aankwam bij zorgboerderij ‘t Gooi, werden we enthousiast onthaald. Door de boer en de werknemers van de zorgboerderij en door journalisten van de lokale krant en tv. ’t Gooi is een biologische veehouderij, waar twee dagen per week mensen komen werken die (nog) niet in staat zijn om deel te nemen aan het reguliere arbeidsproces.

(Met boer Henny bij de tractor. Foto van Steven de Vries.)

Op de zorgboerderij werken mensen uit verschillende doelgroepen samen. Zo werken er mensen met een verstandelijke beperking, oudere mensen die dementeren en mensen die deelnemen aan een reïntegratietraject. Hierdoor ontstaat een hele interessante wisselwerking tussen de verschillende doelgroepen. Zo heeft één van de deelnemers op de zorgboerderij ontdekt dat ze het heel leuk vindt om met verstandelijk gehandicapten te werken. In de toekomst wil ze daar ook meer mee gaan doen.

(Werknemers van de zorgboerderij, journalisten van TV Hilversum en Niels. Foto van Steven de Vries.)

Vanuit Hilversum bracht de tractor mij naar De Hoef in het Groene Hart. De Lindenhorst is een prachtig bedrijf. De boerderij ligt op een drukke fietsroute, wat goed is voor de verkoop in de landwinkel. Op de boerderij zit ook een paartje uilen. In het nest zijn camera’s opgehangen. In de landwinkel kun je live zien wat de uilen aan het doen zijn.

De boer en boerin van De Lindenhorst doen al jaren aan agrarisch natuurbeheer. Nu dreigen ze echter uitgesloten te worden van de subsidieregeling. Dit heeft ermee te maken dat ze de vloeibare mest van hun koeien op het land uitrijden en dit is strijdig met de criteria voor agrarisch natuurbeheer. Vaste mest uitrijden mag wel. Op zich is dat logisch, want vaste mest is beter voor de natuur in het gebied.

Hier valt een mouw aan te passen. Als ze op De Lindenhorst een potstal zouden bouwen, dan kunnen ze de mest van hun dieren wel op het land uitrijden en toch aanspraak maken op subsidie voor agrarisch natuurbeheer. In een potstal wordt vloeibare mest namelijk vaste mest doordat het met stro vermengd wordt en indroogt. Zo’n stal vraagt echter om hoge investeringen. Zonder subsidie is dat op dit moment helaas niet rendabel.

Het is natuurlijk wel wrang dat uitgerekend één van de koplopers in het agrarisch natuurbeheer, nu van subsidies wordt uitgesloten. Dit bewijst maar weer eens dat het landbouwbeleid op de schop moet. We moeten geen vaste hectaresubsidies meer aan boeren geven, maar in plaats daarvan boeren gaan betalen voor hun prestaties op het gebied van milieu en dierenwelzijn. Dan wordt de vergroener beloond. Dan kunnen ze op De Lindenhorst een potstal bouwen. 

(Gezellig aan tafel. Met de boer en boerin, een journalist, collega Laura Bromet en lokale GroenLinks-politici. Foto van Steven de Vries.)

Dag 4 van mijn tractortoer was opnieuw erg inspirerend. De inventiviteit van de boeren die ik bezocht, maakte veel indruk. Brede landbouw biedt nieuwe kansen voor boeren. Naast het genereren van extra inkomen, kan brede landbouw ook een belangrijke rol spelen in het vergroten van het maatschappelijk draagvlak voor de landbouw.

Toch is het wel jammer dat boeren vaak gedwongen worden om tot brede landbouw over te gaan, omdat voedselproductie alleen, te weinig oplevert. Ik ben groot voorstander van het stimuleren van brede landbouw, maar uiteindelijk moet het wel een keuze blijven. Het moet voor een boer ook mogelijk blijven om een goed belegde boterham te verdienen uit voedselproductie. Dat betekent dat boeren een betere prijs voor hun producten moeten krijgen. GroenLinks zet zich daar keihard voor in.

Gisterenochtend ben ik eerst in alle vroegte van Epe naar Wijthmen gereden. Daar bezocht ik boerderij ‘t Ecoloar. Een biologische melkveehouderij, waar sinds kort helemaal geen antibiotica meer gebruikt wordt. Dat is erg bijzonder als je kijkt hoeveel antibiotica er in de intensieve veehouderij wordt toegediend. Als daar één koe niest krijgt de hele stal het goedje toegediend. Maar het is André en Tonny Mulder gelukt om zo te boeren, dat antibiotica niet meer nodig is. Dat is beter voor de dieren en beter voor de volksgezondheid.

De familie Mulder produceert dus naast voedsel, ook groene energie. Ze doen mee aan het project ‘Asbest van het dak, energie in het bedrijf’ van LTO Noord. In dat kader is op ‘t Ecoloar het asbest van het dak afgehaald en vervangen door zonnepanelen.

(Niels bij het dak met zonnepanelen. Foto van Mieke van der Vegt.)

Vanuit Wijthmen bracht de trekker mij naar een akkerbouwer in Swifterbant. Hij boerde niet biologisch, maar zou dat eigenlijk wel graag willen. Helaas zijn de investeringskosten om over te schakelen naar biologische landbouw te hoog, zo vertelde hij. Erg jammer. Deze boer bevestigde opnieuw dat omschakelsubsidies enorm belangrijk zijn. GroenLinks maakt daar geld voor vrij in het verkiezingsprogramma.

Maar deze boer produceerde wel duurzame energie. Samen met andere boeren in de polder hebben ze een windmolenpark aangelegd. Boer Stephan legde uit dat duurzame energie en landbouw eigenlijk een ideale combinatie zijn. Het boerenbestaan is namelijk vrij onzeker. Het ene jaar is de oogst beter dan het andere jaar. De prijzen van voedsel fluctueren ook. Daardoor weet je aan het begin van het jaar nooit wat je gaat verdienen. Door ook duurzame energie te produceren, leg je als boer een stabiele bodem in je inkomen.

(De tractor bij het windpark. Foto van Mieke van der Vegt.)

(Niels en boer Stephan bij het windpark. Foto van Mieke van der Vegt.)

Het is natuurlijk geweldig dat deze boeren nu al zo voorop lopen en zelf zijn begonnen met het produceren van groene energie. Dat is eerder ondanks dan dankzij de politiek. Er zijn namelijk twee belangrijke problemen waar boeren tegenaan lopen als ze duurzame energie willen produceren.

Het eerste is een algemeen probleem rond de stimulering van duurzame energie in Nederland. Het beleid verandert om de haverklap en er zit veel te weinig geld in de subsidiepotjes. Daarmee is de subsidieregeling voor duurzame energie een soort loterij. Veel deelnemers, weinig winnaars. Door die onzekerheid zijn banken ook niet snel geneigd om geld uit te lenen voor investeringen in duurzame energie.

Het tweede probleem is de zogenaamde saldering. Saldering houdt in dat je slechts een eerlijke prijs voor je energie krijgt tot een bepaald maximum aan geproduceerde duurzame energie (de grens ligt op 5000 kWh). Voor alles wat je meer produceert dan het maximum krijg je een hele lage prijs van de energiebedrijven. Dat terwijl zij het zelf wel gewoon voor commerciële prijzen aan consumenten verkopen. Er moet snel iets aan dit probleem gedaan worden. Boeren moeten natuurlijk gewoon een eerlijke prijs krijgen voor alle energie die ze produceren.

Er is in elk geval nog genoeg werk aan de winkel. Nu zijn deze energieboeren nog uitzonderingen, maar uiteindelijk zou het de regel moeten worden. De politiek kan daar een belangrijke rol in spelen. Door een robuuste stimuleringsregeling voor groene energie op te zetten en ervoor te zorgen dat energiebedrijven een eerlijke prijs aan boeren gaan betalen voor alle geproduceerde energie.

Initiatiefnemer en eigenaar Klaas vertelde ons hoe zijn bedrijf in elkaar steekt. Bij het bedrijf hoort een vereniging, waar mensen lid van kunnen worden. Leden beslissen mee over de koers van de groentekwekerij. In feite is het dus een democratisch bedrijf. Bij het lidmaatschap hoort ook het recht om zelf je groente te komen oogsten. Terwijl wij rondliepen op de kwekerij kwamen er dan ook veel mensen langs om wat groente te snijden voor het avondmaal. De Nieuwe Ronde betrekt op een hele mooie manier consumenten bij de voedselproductie.

De Nieuwe Ronde was het eerste landbouwbedrijf in Nederland dat op deze manier gerund wordt. Langzaamaan komen er in Nederland meer vergelijkbare initiatieven op. De kwekerij is volledig biologisch. Dit soort initiatieven verdienen alle steun van de politiek. Helaas is de realiteit een andere. Klaas en zijn vereniging krijgen nauwelijks subsidie. Zeker in de opstartfase was een ruimere subsidie wel zeer welkom geweest. 

GroenLinks maakt in haar verkiezingsprogramma geld vrij voor de biologische landbouw. Dat is hard nodig. Anders blijven dit soort initiatieven zeldzaam en dat zou eeuwig zonde zijn.

Een foto-impressie (foto’s van Ben Schaap):

Klaas vertelt over De Nieuwe Ronde.

Jaap en Niels lachend aan tafel.

Lara en Niels bij de tractor.

Klaas en Niels groeten elkaar.

Na het bezoek aan De Nieuwe Ronde heb ik koffie gedronken bij studievrienden en vervolgens ben ik met de tractor verder gereden naar Epe. Zeker het eerste deel van die route riep stiekem wat nostalgische herinneringen op. Niet dat ik daar ooit eerder met de tractor gereden heb, maar in mijn Wageningse studentijd heb ik er regelmatig gefietst, gekampeerd en gepicknickt. Soms voor de lol met studievrienden en soms voor een veldpracticum in het kader van mijn studie bos- en natuurbeheer. Vaak vloeiden die twee ook naadloos in elkaar over.

Wat meteen opvalt hier aan de oostrand van de Veluwe is de enorme gastvrijheid. Toen ik onderweg ergens stopte om te eten, werd ik na mijn maaltijd aan de bar verwacht. Ik kreeg koffie aangeboden van de eigenaar en heb heel gezellig zitten kletsen met hem en de andere gasten. Toen ik wegging vond ik het jammer dat ik niet langer kon blijven.

Ook de boer waar ik nu logeer is enorm gastvrij. Ik wilde eerst mijn tentje op gaan zetten, maar hij had nog wel een plaatsje binnen. Ik slaap nu in een lekkere warme ruimte. Het is een deel van de varkensstal, dat is omgebouwd tot een speelhok voor de kinderen en een fietsenstalling. Ik lig dus niet letterlijk tussen de varkens, maar ik hoor de biggen wel aan de andere kant van de muur.

Overigens heeft deze boer niet veel varkens meer. Hij vertelde me hoe al zijn dieren zijn geruimd tijdens de MKZ-crisis. Gezonde dieren wel te verstaan. Zijn bedrijf lag te dicht bij besmette bedrijven. Erg schrijnend. Aangezien hij op dat moment al tegen de 65 liep, zag hij het niet zitten om opnieuw in een volledige veestapel te investeren. Hij heeft nog wel wat varkens, maar dat is vrij kleinschalig. Daarnaast runt hij samen met zijn dochter de kampeerboerderij. Wie nog eens een camping op de Veluwe zoekt, kan ik deze kampeerboerderij van harte aanbevelen. 

De grote uitbraken van dierziektes die we de afgelopen jaren gezien hebben, zijn de excessen van de intensieve veehouderij. Ik wil niet beweren dat we zonder vee-industrie geen dierziektes zouden hebben, maar wel in mindere mate. Te veel dieren op een kluitje en doorgefokte landbouwdieren vormen de voedingsbodem, waardoor de dierziektes (MKZ, BSE, Q-koorts, etc.) zo hard om zich heen kunnen grijpen.

De persoonlijke verhalen van boeren, die hun dieren hebben moeten laten ruimen, grijpen me altijd erg aan. Dat moet verschrikkelijk zijn. Alle reden dus om zo snel mogelijk werk te maken van een gezonde landbouwsector. Politici en boeren moeten daarin samen optrekken.   

Ik ga nu snel slapen. Morgen staan Wijthmen en Swifterbant op het programma. U hoort nog van mij!

Vandaag heb ik de eerste etappe van mijn tractortoer afgelegd. Ik was rond half één vanmiddag op de Markt van Middelburg. Kort daarna kwam ook de GroenLinks-bus aan met daarin onder meer Femke Halsema, Bruno Braakhuis, Carla van Os en een zeer enthousiast campagneteam.

Na een kort verhaal van mijn kant over de noodzaak om de landbouw te verduurzamen, gaf Femke Halsema het startschot voor mijn toer. De tractor bracht mij vandaag naar Kaatsheuvel. Daar logeer ik nu op de minicamping van een boer.

Morgenochtend vertrek ik naar Wageningen. De stad waar ik gestudeerd heb en waar ik eerder ook duo-raadslid was voor GroenLinks. In Wageningen bezoek ik de biologische groentekwekerij De Nieuwe Ronde. Vanuit Wageningen zet ik mijn reis voort naar Epe, waar ik de nacht door zal brengen op een kampeerboerderij.

De eerste dag van mijn tractortoer is al meteen erg goed bevallen. De rit van Zeeland naar Brabant was prachtig. Ik ben door veel polders en dorpjes heen gekomen. Het voordeel van de lage snelheid van een tractor, is dat je kunt genieten van de omgeving. Als je in de trein of auto zit, schiet die omgeving vaak toch in een paar flitsen langs je heen. Op naar dag 2.

Bekijk hier de eerste meters van mijn tractortoer op film.

Morgen is het dan eindelijk zo ver. Dan vertrek ik vanuit Middelburg met mijn tractor om op zoek te gaan naar de boeren van de toekomst. Een week lang reis ik met mijn GroenLinks-tractor door het land. Vanuit Middelburg reis ik via Wageningen, Epe, Wijthmen, Swifterbant, Hilversum en het Groene Hart weer terug naar Zeeland. Daar zal ik mijn reis eindigen in Tholen, waar ik ben opgegroeid.

Tijdens mijn jeugd in Tholen heb ik veel uurtjes doorgebracht op het fruitbedrijf van mijn vader. Tussen de aarbeien, frambozen, bramen en rode bessen heb ik in de praktijk gezien wat ervoor nodig is om onze voedselproductie te vergroenen. Mijn vader en ik experimenteerden veel met nieuwe biologische productiemethodes.

Het was altijd fascinerend. We zetten roofmijten uit, zodat we niet meer met chemische middelen hoefden te spuiten tegen schadelijke spint. We hadden kippen in de kas, die schadelijke insecten opvraten. Ik spreek over experimenteren omdat veel van de biologische methodes die we gebruikten, nog vrij nieuw waren. De uitkomst was dus vaak ongewis. Dat maakte het spannend en heel mooi als het lukte.

Ik ben een boerenzoon, maar ik ben ook een politicus. Ik wil de Tweede Kamer in om daar te knokken voor toekomstbestendige landbouw. Nederland kan niet zonder boeren. Zij zijn essentieel voor onze voedselproductie en voor het beheer van landschap en natuur. Maar uiteindelijk is alleen een groene en diervriendelijke landbouw levensvatbaar.

GroenLinks wil investeren in duurzame landbouw. Wij stellen voor om boeren te betalen voor het beheer van landschap en natuur en voor hun prestaties op het gebied van milieu en dierenwelzijn. In ons verkiezingsprogramma trekken we veel extra geld uit voor zogenaamde omschakelsubsidies. Dat zijn subsidies die boeren helpen om over te schakelen van gangbare naar biologische landbouw. Tot slot is het belangrijk dat boeren een eerlijke prijs voor hun producten krijgen. Dat is nu vaak niet het geval. Te veel geld blijft aan de strijkstok van de tussenhandel hangen.

Ik ga de boeren die voorop lopen de komende weken bezoeken. Ik ga ze een groen hart onder de riem steken en ik wil graag van ze horen wat zij van de politiek verwachten. Het wordt ongetwijfeld een geweldige week. Ik ga onderweg in elk geval twitteren. Ik zal ook proberen regelmatig te bloggen. Of dat lukt hangt onder meer af van de kwaliteit van mijn mobiele internetverbinding. Ik ga jullie hoe dan ook op de hoogte houden

Lees ook het bericht over mijn tractortoer op de GroenLinks-website.

Vandaag vieren we de vrijheid. Voor mij is 5 mei een dag om dankbaar te zijn. Dankbaar voor het feit dat ik altijd in vrijheid heb mogen leven en de keuzes heb kunnen maken, die ik wilde maken. Het is ook een dag om stil te staan bij de momenten in de Nederlandse geschiedenis, waarop dat anders was. En een dag om stil te staan bij al die mensen die vandaag, op dit moment, in onvrijheid leven. Natuurlijk doe ik dat de rest van het jaar ook wel, maar op 5 mei toch nog net iets meer en bewuster.

De eerste keer dat ik onvrijheid aan den lijve ondervond, was toen ik als vrijwilliger Engelse les gaf in een Palestijns vluchtelingenkamp. De Palestijnse kinderen die de zee nog nooit gezien hadden, ook al is die vlakbij. De volwassenen die al hun leven lang opgesloten zitten in een vluchtelingenkamp met een tekort aan water en andere voorzieningen, zonder werk. Ik had het geluk dat ik na een tijdje weer terug kon naar mijn luxe, Westerse leven. Voor mij was de onvrijheid dus relatief en tijdelijk. Voor hen niet. Vandaag denk ik dan ook aan mijn Palestijnse vrienden. 

Net zo goed denk ik aan de mensen die aan de andere kant van de muur leven. Aan de Israëli’s. Zij mogen dan wel mooie huizen en voldoende drinkwater hebben, echt vrij kunnen ze zich vaak ook niet voelen. Ze leven in voortdurende angst voor aanslagen. Als je in de grensstreek een publieke gelegenheid ingaat dan word je vaak gefouilleerd en worden je tassen gecheckt. Zelfs als je een eenvoudige kroeg binnengaat. In zo’n omgeving zou ik mezelf ook onvrij voelen.

Wij vieren vandaag onze vrijheid. Ik hoop dat de Palestijnen, Israëli’s en alle andere mensen die nu nog in onvrijheid leven, ook ooit de vrijheid kunnen vieren. Hoe eerder, hoe beter. Elke dag dat er mensen in onvrijheid moeten leven is er één te veel. Naast denken over vrijheid zal ik vandaag ook feesten. 65 jaar vrede in Nederland. Dat is een groot feest waard. Maar niet zonder erbij stil te staan dat er nog heel veel plaatsen op de wereld zijn waar ze slechts kunnen dromen van een vredesfeest.